Kiến thức huy động vốn · Hợp đồng góp vốn
Cách góp vốn đầu tư bất động sản đúng luật: hợp đồng, thủ tục
Ba người bạn góp tiền mua chung một lô đất là chuyện rất thường. Chuyện cũng rất thường là hai năm sau, họ không còn nói chuyện với nhau, chỉ vì ngày góp tiền không ai viết ra giấy ai đứng tên, ai quyết định bán, lỗ thì chia thế nào. Bài này đi qua từng điều khoản cần viết trước khi chuyển đồng tiền đầu tiên.

Cách góp vốn đầu tư bất động sản đúng luật không bắt đầu từ lô đất, mà bắt đầu từ một câu hỏi: tiền của mọi người đang đi vào khung pháp lý nào? Bài này là hướng dẫn thực hành cho nhóm vài người quen góp vốn cho một thương vụ cụ thể. Nếu bạn muốn biết ranh giới giữa góp vốn hợp pháp và huy động vốn trái phép, hãy đọc bài đó trước; ở đây tôi tập trung vào hợp đồng và thủ tục.
Nội dung bài viết
1. Chọn hình thức góp vốn trước khi viết hợp đồng
Ba hình thức hay dùng trả lời khác nhau cho câu hỏi “ai là chủ tài sản trước pháp luật”.
| Hình thức | Ai là chủ trên giấy | Hợp với | Điểm cần nhớ |
|---|---|---|---|
| Cùng đứng tên trên sổ | Tất cả người góp | 2–4 người, một tài sản, giữ trung hạn | Giấy chứng nhận ghi đủ tên người có chung quyền (k2 Đ135 Luật Đất đai 2024); bán phải đủ chữ ký |
| Hợp đồng hợp tác, một người đứng tên | Người đứng tên | Thương vụ ngắn, cần một người quyết nhanh | Theo Điều 504–512 Bộ luật Dân sự; phải lập văn bản; rủi ro dồn vào người không đứng tên |
| Lập công ty TNHH | Công ty | Làm nhiều thương vụ, góp vốn lâu dài | Góp đủ vốn trong 90 ngày từ khi cấp đăng ký; có sổ đăng ký thành viên, kế toán |
Một hình thức thứ tư hay bị gọi nhầm là góp vốn: “anh đưa em 1 tỷ, cuối năm em trả 1,2 tỷ dù lãi hay lỗ”. Đó là vay. Tên hợp đồng không quyết định bản chất (Điều 124 Bộ luật Dân sự về giao dịch giả tạo), và lãi vay giữa cá nhân không được vượt 20%/năm (Điều 468).
2. 9 điều khoản bắt buộc của hợp đồng góp vốn
Điều 505 Bộ luật Dân sự liệt kê nội dung chủ yếu của hợp đồng hợp tác. Tôi sắp lại thành chín điều khoản thực hành, mỗi điều trả lời một câu hỏi mà nhóm nào rồi cũng sẽ hỏi:
| Điều khoản | Câu hỏi phải trả lời bằng chữ |
|---|---|
| 1. Mục đích, tài sản | Mua tài sản nào (số thửa, địa chỉ), để làm gì: bán lại, cho thuê, phân lô? |
| 2. Vốn góp từng người | Ai góp bao nhiêu, đợt nào, hạn ngày nào, chuyển vào tài khoản nào? |
| 3. Góp công | Ai đi tìm, làm pháp lý, bán hàng; công đó được tính bằng gì? |
| 4. Người đứng tên | Ai đứng tên, được làm gì và bị cấm làm gì với tài sản? |
| 5. Quyền quyết định | Việc gì một người quyết, việc gì cần đa số, việc gì cần tất cả (bán, thế chấp, giá sàn)? |
| 6. Chia lãi, chia lỗ | Trừ những khoản gì trước, chia theo tỷ lệ nào, chia khi nào? |
| 7. Thời hạn, lối ra | Giữ tối đa bao lâu; đến hạn chưa bán được thì làm gì? |
| 8. Rút vốn, chuyển nhượng phần góp | Ai muốn rút thì điều kiện, giá, thứ tự ưu tiên mua lại thế nào? |
| 9. Tranh chấp, chấm dứt | Hòa giải ra sao, tòa nào giải quyết, khi nào hợp đồng chấm dứt? |
Điều khoản nào bạn thấy “ngại nói ra vì anh em với nhau”, đó chính là điều khoản quan trọng nhất phải viết.
3. Ai đứng tên: ba phương án và rủi ro của từng cái
- Đứng tên chung. An toàn nhất cho người góp, vì không ai bán được một mình. Đổi lại, bán chậm hơn vì cần đủ người ký; nên kèm hợp đồng ủy quyền có giới hạn (giá sàn, thời hạn) để một người đại diện đi làm thủ tục.
- Một người đứng tên, các bên còn lại góp vốn theo hợp đồng. Phổ biến vì gọn. Người góp phải đòi: hợp đồng ghi tỷ lệ sở hữu thực tế; cấm thế chấp, bán khi chưa có đồng ý bằng văn bản; vợ hoặc chồng người đứng tên cùng ký xác nhận.
Tránh nhờ người ngoài đứng tên hộ để lách hạn mức hay giấu tài sản: đó là chỗ rủi ro giao dịch giả tạo bắt đầu. Công ty đứng tên thì tách tài sản khỏi chuyện riêng từng người, nhưng tốn kế toán, thuế doanh nghiệp.

4. Chia lãi, chia lỗ: trừ gì trước, chia gì sau
Phần lớn tranh chấp không đến từ tỷ lệ chia, mà từ việc không thống nhất trừ những gì trước khi chia: giá mua, chi phí mua và giữ tài sản, thuế phí, môi giới; còn lại mới trích phần công cho người vận hành và chia theo vốn.
Ví dụ giả định để minh hoạ: A góp 3 tỷ, B 2 tỷ, C 1 tỷ và là người vận hành. Mua lô đất 6 tỷ, sau 12 tháng bán 7,5 tỷ.
| Khoản | Triệu đồng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Giá bán | 7.500 | |
| Giá mua | − 6.000 | |
| Trước bạ, công chứng khi mua | − 40 | Lệ phí trước bạ 0,5% (NĐ 10/2022), giả định phần còn lại |
| Thuế thu nhập cá nhân khi bán | − 150 | 2% giá chuyển nhượng (NĐ 253/2026) |
| Môi giới khi bán | − 110 | Giả định |
| Lợi nhuận | 1.200 | |
| Phần công người vận hành (20%) | 240 | Tỷ lệ thỏa thuận, giả định |
| Chia theo vốn (80%) | 960 | A 480 · B 320 · C 160 |
Nếu bán 5,8 tỷ và lỗ, hợp đồng phải nói rõ: lỗ chia theo vốn, người vận hành không nhận phần công. Hợp đồng chỉ có điều khoản chia lãi mà im lặng về lỗ là hợp đồng chưa xong. Với dự án nhà ở, lưu ý thêm: bên góp vốn, hợp tác chỉ được chia lợi nhuận bằng tiền hoặc cổ phiếu, không được chia sản phẩm nhà ở hay quyền mua (Điều 116 Luật Nhà ở 2023).
5. Chậm góp, rút vốn và chấm dứt hợp đồng
Bộ luật Dân sự có sẵn khung: thành viên chậm góp phải trả lãi và bồi thường (k2 Điều 506); thành viên được rút theo điều kiện đã thỏa thuận, hoặc khi có lý do chính đáng và được hơn một nửa số thành viên đồng ý (Điều 510); hợp đồng chấm dứt khi hết hạn, đạt mục đích hoặc theo thỏa thuận (Điều 512). Hợp đồng nên cụ thể hơn khung luật:
- Chậm góp quá bao nhiêu ngày thì phần góp bị giảm tương ứng, hay người khác được góp thay.
- Rút trước hạn: chỉ khi có người mua lại phần góp; các thành viên còn lại được ưu tiên mua; giá tính theo vốn gốc hay theo định giá lại.
- Đến hạn chưa bán được: gia hạn bao lâu, hạ giá sàn bao nhiêu, ai quyết.
Nhóm hai người thì câu “hơn một nửa đồng ý” áp thế nào: chưa chắc, nên viết hẳn điều kiện rút vào hợp đồng.
6. Thủ tục từ lúc ký đến lúc sang tên
- Ký hợp đồng hợp tác bằng văn bản trước khi đặt cọc mua tài sản; nên công chứng khi số tiền lớn.
- Chuyển tiền qua ngân hàng, từ tài khoản đứng tên chính người góp, nội dung ghi số hợp đồng. Giao dịch tiền mặt từ 400 triệu thuộc diện báo cáo phòng, chống rửa tiền (QĐ 11/2023/QĐ-TTg).
- Công chứng hợp đồng chuyển nhượng khi mua là bắt buộc (điểm a k3 Điều 27 Luật Đất đai 2024); nếu góp vốn bằng chính quyền sử dụng đất cũng vậy.
- Đăng ký sang tên trong 30 ngày, nộp lệ phí trước bạ 0,5%; khi bán, thuế thu nhập cá nhân 2% giá chuyển nhượng nhưng không thấp hơn giá theo bảng giá đất (NĐ 253/2026, từ 01/7/2026).
7. Checklist trước khi chuyển tiền
- □ Đã chọn hình thức: đứng tên chung, hợp đồng hợp tác hay công ty.
- □ Hợp đồng có đủ 9 điều khoản, đặc biệt điều khoản lỗ và rút vốn.
- □ Người đứng tên và vợ hoặc chồng họ đã ký cam kết không tự ý bán, thế chấp.
- □ Không có câu “cam kết hoàn gốc và lãi cố định dù lãi hay lỗ”.
- □ Đã viết thứ tự trừ chi phí, thuế 2%, trước bạ 0,5% trước khi chia.
- □ Mọi khoản góp đi qua tài khoản ngân hàng đứng tên người góp.
Quy định trong bài là tình trạng đến tháng 11/2026; ba luật Đất đai, Nhà ở, Kinh doanh bất động sản sửa đổi đang trình Quốc hội, chưa thông qua. Bài không thay tư vấn luật sư.
Video liên quan từ kênh Lại Thế Vũ – Dr Land
Nếu bạn thích nghe hơn đọc, các video dưới đây trên kênh YouTube của tôi bàn tiếp chủ đề này.
Mất Trắng Vì "Thỏa Thuận Miệng": 4 Điều Khoản Hợp Đồng BĐS Bắt Buộc Phải Có
0 Đồng Chốt Lời BĐS, Đại Gia Vài Chục Tỷ Chôn Vốn
Xem thêm video và đăng ký kênh YouTube Lại Thế Vũ – Dr Land →
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng góp vốn mua đất giữa cá nhân có bắt buộc công chứng không?
Hợp đồng hợp tác giữa cá nhân phải lập thành văn bản nhưng không bắt buộc công chứng. Hợp đồng chuyển nhượng hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất thì bắt buộc công chứng, chứng thực (điểm a khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai 2024). Số tiền lớn thì nên công chứng cả hợp đồng hợp tác.
Góp vốn nhưng không đứng tên trên sổ có an toàn không?
Rủi ro cao hơn đứng tên chung: người đứng tên có thể thế chấp, bán, hoặc gặp nợ nần, ly hôn, thừa kế kéo tài sản vào. Hợp đồng phải ghi phần vốn từng người, cấm tự ý thế chấp, bán, và có chữ ký vợ hoặc chồng người đứng tên.
Cam kết trả lãi cố định cho người góp vốn có được không?
Nếu lãi hay lỗ người góp vẫn nhận đủ gốc cộng một mức lãi cố định, thì bản chất là khoản vay, không còn là hợp tác. Khi đó lãi suất không được vượt 20%/năm theo Điều 468 Bộ luật Dân sự, phần vượt không có hiệu lực. Góp vốn đúng nghĩa là cùng chia lãi, cùng chịu lỗ theo tỷ lệ đã thỏa thuận.
Lợi nhuận chia từ hợp đồng hợp tác có phải nộp thuế không?
Khi bán, thuế thu nhập cá nhân 2% trên giá chuyển nhượng được tính trước; nhiều người cùng đứng tên thì nghĩa vụ xác định theo tỷ lệ từng người (Nghị định 253/2026). Phần lợi nhuận chia lại cho người không đứng tên chịu thuế thế nào: chưa chắc, nên hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế.

